Günlük Ders Planı Şablonu: Bölümleri ve Doldurma Rehberi

Günlük plan, bir dersi nasıl işleyeceğini önceden yazdığın kısa plandır. Bir ya da birkaç ders saatini kapsar. Resmî adı ders planıdır. Öğretmenler arasında günlük plan adı yerleşmiştir. İkisi de aynı belgeyi anlatır.

Yıllık planla karıştırma. Yıllık plan, konuların yıl boyunca haftalara dağılımını gösterir. Dönem başında hazırlanır ve bütün yılı kapsar. Günlük plan ise tek bir dersin ayrıntısıdır. O gün hangi etkinliği yapacağını, süreyi nasıl kullanacağını anlatır. Yıllık plan harita gibidir, günlük plan o günkü yol tarifidir.

Bu alandaki temel metin, MEB'in Eğitim ve Öğretim Çalışmalarının Planlı Yürütülmesine İlişkin Yönergesi. Yönerge, Eylül 2024'te Maarif Modeli'ne göre güncellendi. Güncel metne göre ilköğretim ve ortaöğretim kurumlarında yıllık plan ve ders planı hazırlanır. Okul öncesinde ise aylık plan ve günlük eğitim akışı vardır.

Uygulama yine de okuldan okula değişebiliyor. Kimi okul her ders için yazılı plan istiyor. Kimi okul yıllık planla yetiniyor. Bu yüzden kesin kuralı kendi okulunda öğren. Okul müdürüne ya da zümre başkanına sorman yeterli.

Zorunlu tek tip bir şablon yok. Okulunun ortak bir şablonu varsa önce onu kullan. Yoksa iyi bir günlük ders planı şablonunda şu başlıklar bulunur.

• Ders, sınıf ve süre: Dersin adı, şube, tarih ve ders saati sayısı. Örnek: Matematik, 6/B, 2 ders saati.
• Konu ve kazanımlar: O ders işleyeceğin konu ile hedeflediğin kazanım ya da öğrenme çıktısı. Yıllık planından aynen alabilirsin.
• Yöntem ve teknikler: Dersi nasıl işleyeceğin. Anlatım, soru-cevap, grup çalışması, drama, oyunlaştırma gibi.
• Araç ve gereçler: Ders kitabı, tahta, çalışma kâğıdı, EBA içeriği gibi kullanacağın malzemeler.
• İşleniş: Planın kalbi. Derse girişten toparlamaya kadar adım adım ne yapacağın. Süre de yazarsan ders yönetimi kolaylaşır.
• Ölçme ve değerlendirme: Öğrencinin öğrenip öğrenmediğini nasıl anlayacağın. Kısa sorular, çıkış kartı ya da küçük bir uygulama.

Bazı şablonlarda değerler, güvenlik önlemleri ya da ders sonu değerlendirme gibi ek alanlar da olur. İşine yaramayan alanı çıkarabilirsin. Sade şablon daha kolay dolar ve daha çok kullanılır.

Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli 2024'te açıklandı. Yeni öğretim programları beceri temelli. Amaç yalnızca bilgi aktarmak değil, beceriyi geliştirmek. Bu bakış günlük plana da yansıyor.

• Kazanım dili değişti: Yeni programlarda öğrenme çıktısı ifadesi kullanılıyor. Çıktılar alan becerileri ve kavramsal becerilerle ilişkili.
• Plan sadece konu anlatımı değil: Sosyal-duygusal beceriler, değerler ve okuryazarlıklar da sürecin parçası sayılıyor.
• Okul temelli planlama geldi: Zümre, dersin bir bölümünü okula ve çevreye uygun çalışmalara ayırabiliyor.
• MEB çerçeve yıllık planlar yayımlıyor: Bu taslaklar zümre çalışmalarına yol gösteriyor. Günlük planını bunlarla uyumlu kurabilirsin.

Geçiş kademeli ilerliyor. Bazı sınıflar yeni programda, bazıları henüz eskisinde. Kendi sınıfının hangi programda olduğunu yıllık planından ve zümre kararlarından takip et. Planındaki dili de ona göre seç.

Kısa bir örnekle somutlaştıralım. Türkçe dersi için sade bir iskelet şöyle olabilir.

• Ders, sınıf, süre: Türkçe, 6/A, 2 ders saati.
• Konu ve hedef: Hikâye edici metin. Öğrenci, metindeki olayların sırasını belirler ve kişileri tanıtır.
• Yöntem ve teknik: Soru-cevap, sesli okuma, ikili çalışma.
• Araç ve gereç: Ders kitabı, tahta, olay sıralama çalışma kâğıdı.

1. Giriş, 10 dakika: Metnin başlığını ve görselini göster. Ne anlatıyor olabilir diye tahmin sorusu sor.
2. Okuma, 20 dakika: Metni önce sesli, sonra sessiz okut. Bilinmeyen kelimeleri tahtaya al.
3. Etkinlik, 30 dakika: İkili gruplar olay sıralama kâğıdını doldursun. Cevapları sınıfça karşılaştırın.
4. Toparlama ve ölçme, 20 dakika: Üç soruluk çıkış kartı dağıt. Sonuçları bir sonraki dersin girişinde kullan.

Gördüğün gibi plan uzun olmak zorunda değil. Tek sayfalık net bir plan, on sayfalık süslü plandan daha işe yarar.

• Haftalık hazırla: Planları her sabah tek tek yazma. Haftada bir oturuşta gelecek haftanın tüm planlarını çıkar.
• Yıllık planından beslen: Konuyu ve kazanımı yıllık plandan kopyala. Asıl emeği işleniş ve ölçme kısmına ver.
• Şablonu kişiselleştir: Branşına uymayan alanları çıkar. Beden eğitimi için güvenlik, fen için deney malzemesi alanı ekle.
• Arşiv tut: Bu yılın planlarını sakla. Gelecek yıl güncelleyerek kullanmak büyük zaman kazandırır.

Bu işi telefona taşımak istersen EvrakKürek tam bunun için tasarlandı. Ücretsiz bir mobil uygulama. Hazır şablonu doldurup telefonda PDF alıyorsun. Verilerin de cihazında kalıyor.

Planlı çalışmayı okul müdürü ve maarif müfettişleri denetler. İstendiğinde yıllık planını ve ders planını gösterebilmelisin. Denetimde genellikle şu noktalara bakılır.

• Plan var mı ve güncel mi: İlk bakılan şey budur. Aylar öncesinde kalmış tarihler kötü izlenim bırakır.
• Plan ile ders uyumlu mu: Sınıfta yaptığınla kâğıttaki plan birbirini tutmalı. Ders defteri kayıtlarıyla çelişmemeli.
• Ölçme izi var mı: Öğrenmeyi nasıl kontrol ettiğin planda görünmeli.
• Sınıfa uygun mu: Kopyala-yapıştır plan hemen belli olur. Kendi sınıfına göre yaptığın küçük dokunuşlar planı gerçek yapar.

Son bir söz: Planı denetim için değil, kendin için tut. İyi plan dersi rahatlatır, seni yormaz. Denetimden sorunsuz geçmek bunun doğal sonucudur.